کشت گلخانهای یکی از راه‌های افزایش بهره‌وری آب و زمین است و انتخاب سازهی درست، پایه‌ی موفقیت هر گلخانه است. «سوله گلخانهای» به سازهی فلزی پیش‌ساخته‌ای گفته میشود که برای کشت محصولات در فضای کنترل‌شده طراحی میشود و باید هم در برابر باد و برف مقاوم باشد و هم بیشترین نور ممکن را به گیاه برساند. در این مطلب ایرانسوله، سازه، انواع پوشش، ابعاد رایج و نکات خرید سوله گلخانهای را بررسی می‌کنیم.
برای مشاوره‌ی انتخاب سازه و ابعاد سوله گلخانهای با کارشناس ایرانسوله تماس بگیرید
مشاوره و خرید از ایرانسوله: 09121077685
سوله گلخانهای چیست و چه کاربردی دارد؟
سوله گلخانهای سازه‌ای سبک با اسکلت فولادی (معمولاً گالوانیزه) است که روی آن پوشش شفاف یا نیمه‌شفاف نصب میشود. این سازه برای پرورش سبزی و صیفی، گل و گیاهان زینتی، نشاء، توت‌فرنگی و قارچ (با پوشش متفاوت) به کار می‌رود. تفاوت اصلی آن با سوله‌های انبار یا کارگاه، اولویت دادن به عبور نور، تهویه و کنترل رطوبت است. به همین دلیل پروفیلها باریک‌تر انتخاب می‌شوند تا سایه‌ی کمتری روی بستر کشت بیندازند.
در بسیاری از مجموعه‌های گلخانهای، علاوه بر سالن کشت، به یک سولهی معمولی هم برای انبار نهاده‌ها، سردخانه‌ی موقت، سالن بستهبندی و موتورخانه نیاز است. برای این بخش‌ها سوله سبک نو یا دست دوم انتخابی اقتصادی و سریع است.
اجزای سازهی سوله گلخانهای
فونداسیون و ستون‌ها
ستون‌ها روی پی‌های منفرد یا نواری بتنی قرار می‌گیرند. در گلخانههای چنددهانه، ستون‌های میانی بار ناودان‌ها را منتقل می‌کنند و فاصلهی آن‌ها بر اساس بار برف و باد منطقه تعیین میشود. گالوانیزه بودن ستون‌ها به دلیل رطوبت بالای داخل گلخانه اهمیت زیادی دارد.
قوس‌ها، خرپاها و ناودان
سقف گلخانه معمولاً به شکل قوسی (تونلی) یا گاتیک (نوک‌تیز) اجرا میشود. شکل گاتیک ریزش برف و قطرات آب ناشی از میعان را آسان‌تر می‌کند. ناودان‌ها در محل اتصال دهانه‌ها، آب باران را جمع می‌کنند و در طراحی صحیح، امکان استحصال آب باران برای آبیاری هم فراهم میشود.
سیستم تهویه
پنجره‌های سقفی و جانبی، فن و پد (کولر سلولزی) و توری ضدحشره از اجزای اصلی تهویه هستند. اگر تهویه کافی نباشد، دمای داخل در تابستان به‌شدت بالا می‌رود و رطوبت زیاد زمینه‌ی بیماری‌های قارچی را فراهم می‌کند.
انواع پوشش سوله گلخانهای
پوشش، بخش زیادی از هزینه و عملکرد گلخانه را تعیین می‌کند. سه گزینه‌ی رایج عبارت‌اند از:
نایلون (فیلم پلی‌اتیلن UV)
سبک‌ترین و اقتصادی‌ترین پوشش است و روی سازه‌های تونلی و قوسی رایج است. مقاومت آن در برابر اشعه‌ی خورشید محدود است و معمولاً پس از چند فصل نیاز به تعویض دارد. نسخه‌های دولایه با دمنده‌ی هوا عایق حرارتی بهتری ایجاد می‌کنند.
پلیکربنات
ورق پلیکربنات دوجداره یا چندجداره، تعادل خوبی بین عبور نور، عایق حرارتی و عمر مفید دارد و در برابر تگرگ مقاوم‌تر از نایلون و شیشه است. برای اقلیم‌های سرد گزینه‌ی مناسبی است. درباره‌ی مقایسه‌ی کلی جنس پوشش‌ها، مطلب پوشش سقف سوله از چه جنسی باشد را هم بخوانید.
شیشه
بیشترین عبور نور و ماندگاری را دارد اما سنگین است و به سازهی محکم‌تر و اجرای دقیق‌تر نیاز دارد؛ به همین دلیل بیشتر در گلخانههای بزرگ و تجاری استفاده میشود.
ابعاد رایج سوله گلخانهای
ابعاد گلخانه به نوع محصول، روش کشت (خاکی یا هیدروپونیک)، اقلیم و ماشین‌آلات مورد استفاده بستگی دارد. جدول زیر محدوده‌های رایج را نشان می‌دهد؛ ابعاد قطعی باید با محاسبه‌ی سازه و بار برف و باد منطقه تعیین شود.
| مشخصه | گلخانه تونلی | گلخانه چنددهانه (گاتیک/قوسی) |
|---|---|---|
| عرض هر دهانه | حدود ۶ تا ۹ متر | حدود ۸ تا ۹٫۶ متر |
| ارتفاع زیر ناودان | بدون ناودان (قوس از زمین) | حدود ۳٫۵ تا ۵ متر |
| فاصلهی قابها | حدود ۲ تا ۳ متر | حدود ۳ تا ۴ متر |
| پوشش رایج | نایلون UV | نایلون دولایه، پلیکربنات یا شیشه |
| تهویه | جانبی (بالا زدن نایلون) | پنجره سقفی، جانبی و فن و پد |
| مناسب برای | پروژه‌های کوچک و شروع کار | تولید تجاری و کشت تمام‌سال |
نکات مهم پیش از ساخت یا خرید سوله گلخانهای
- جهت‌گیری: در بیشتر مناطق ایران، جهت شمالی–جنوبی ردیف‌ها نور یکنواخت‌تری به گیاهان می‌رساند.
- بار برف و باد: در مناطق سردسیر و کوهستانی، فاصلهی قابها کمتر و پروفیلها قوی‌تر انتخاب می‌شوند.
- گالوانیزه بودن: رطوبت بالای داخل گلخانه، پروفیل‌های رنگی ساده را زود دچار زنگ‌زدگی می‌کند.
- ارتفاع کافی: ارتفاع بیشتر، حجم هوای بیشتر و نوسان دمایی کمتر را به همراه دارد و برای محصولات داربستی مثل خیار و گوجه اهمیت بیشتری دارد.
- فضاهای جانبی: انبار، سالن بستهبندی و موتورخانه را از ابتدا در نقشه ببینید؛ این بخش‌ها را میتوان با سوله سبک نو یا دست دوم اجرا کرد.
- مجوزها: پیش از اجرا، استعلام‌های لازم از جهاد کشاورزی منطقه را انجام دهید.
مراحل اجرای سوله گلخانهای
۱. انتخاب زمین و طراحی
زمین گلخانه باید به آب کافی و باکیفیت، برق و راه دسترسی نزدیک باشد و در معرض سایه‌ی ساختمان یا درختان بلند قرار نگیرد. در مرحله‌ی طراحی، نوع محصول، روش کشت، تعداد دهانه‌ها، جهت ردیف‌ها و جای فضاهای جانبی مشخص میشود.
۲. اجرای فونداسیون و نصب اسکلت
پس از پیاده کردن نقشه روی زمین، پی‌ها اجرا و صفحه‌ستون‌ها تراز می‌شوند. سپس ستون‌ها، قوس‌ها یا خرپاها، ناودان‌ها و بادبندها نصب می‌شوند. دقت در شاقول و تراز سازه در این مرحله، کیفیت نصب پوشش را تعیین می‌کند.
۳. نصب پوشش و تجهیزات
در پایان، پوشش (نایلون، پلیکربنات یا شیشه)، پنجره‌های تهویه، توری ضدحشره، سیستم آبیاری، سایه‌انداز و در صورت نیاز سیستم گرمایش نصب میشود. آب‌بندی محل اتصال پوشش به ناودان‌ها اهمیت زیادی دارد تا آب باران به داخل گلخانه نفوذ نکند.
چه عواملی هزینه‌ی سوله گلخانهای را تعیین می‌کند؟
هزینه‌ی هر پروژه به متراژ، نوع سازه (تونلی یا چنددهانه)، ضخامت و گالوانیزه بودن پروفیلها، نوع پوشش، سیستم تهویه و گرمایش و شرایط اقلیمی منطقه وابسته است. استفاده از سولهی آماده یا دست دوم برای فضاهای جانبی مثل انبار و سالن بستهبندی، یکی از راه‌های کاهش سرمایه‌ی اولیه است. برای برآورد دقیق، مشخصات پروژه را با کارشناس ایرانسوله در میان بگذارید.
چرا ایرانسوله؟
ایرانسوله با در اختیار داشتن بزرگ‌ترین دپوی سوله نو و دست دوم کشور، امکان انتخاب سازهی مناسب برای بخشهای خدماتی و انبار مجموعه‌های کشاورزی را فراهم می‌کند. پیش از خرید می‌توانید از دپو بازدید کنید و ابعاد و وضعیت سوله را از نزدیک ببینید. برای دیدن سوله‌های موجود، به صفحه‌ی اصلی ایرانسوله سر بزنید.
برای بازدید از دپو و انتخاب سولهی مناسب مجموعهی گلخانهای تماس بگیرید
مشاوره و خرید از ایرانسوله: 09121077685
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی سوله گلخانهای
سوله گلخانهای با سوله معمولی چه تفاوتی دارد؟
سوله گلخانهای برای عبور حداکثری نور طراحی میشود؛ پروفیلها سبکتر و گالوانیزه هستند، پوشش از پلیکربنات، نایلون UV یا شیشه است و تهویه سقفی و جانبی در طراحی پیشبینی میشود. سوله معمولی معمولاً پوشش ورق یا ساندویچ پانل دارد.
ابعاد رایج دهانهی سوله گلخانهای چقدر است؟
در گلخانههای چنددهانه معمولاً هر دهانه حدود ۸ تا ۹٫۶ متر، ارتفاع زیر ناودان حدود ۳٫۵ تا ۵ متر و فاصلهی قابها حدود ۳ تا ۴ متر در نظر گرفته میشود؛ ابعاد نهایی به نوع محصول و اقلیم بستگی دارد.
بهترین پوشش برای سوله گلخانهای کدام است؟
پلیکربنات دوجداره عایق حرارتی بهتر و عمر طولانیتری دارد، نایلون UV ارزانتر و سبکتر است ولی هر چند سال تعویض میخواهد و شیشه بیشترین عبور نور را دارد اما سازهی سنگینتری لازم دارد.
آیا میتوان از سوله دست دوم برای گلخانه استفاده کرد؟
اسکلت سوله دست دوم سالم را میتوان برای انبار، سالن بستهبندی یا بخشهای خدماتی مجموعهی گلخانهای به کار برد؛ برای بخش کشت باید سازه از نظر ابعاد، نور و تهویه بررسی و پوشش مناسب گلخانه روی آن اجرا شود.
برای خرید سوله گلخانهای یا سولهی کنار گلخانه با چه شمارهای تماس بگیرم؟
برای مشاوره و بازدید از دپوی ایرانسوله با شمارهی 09121077685 تماس بگیرید.